TEDMEM, LISEDEN MEZUN OLAN HER OGRENCIYE `YAPAY ZEKÂ EHLIYETI` VERILMESINI ONERIYOR KURULUSTAN YAPILAN BASIN ACIKLAMASI ASAGIDA BULUNUYOR: TURK EGITIM DERNEGI`NIN DUSUNCE KURULUSU TEDMEM, YAPAY ZEKÂNIN EGITIMDEKI VE TOPLUMDAKI DONUSTURUCU GUCUNU MERCEK ALTINA ALDIGI `EGITIMDE YAPAY ZEKÂ: KURESEL EGILIMLER VE TURKIYE ICIN POLITIKA ONERILERI` BASLIKLI RAPORUNU KAMUOYUYLA PAYLASTI. ABD, CIN, GUNEY KORE, ALMANYA VE BAE BASTA OLMAK UZERE DUNYA GENELINDE 11 ULKEDEKI UYGULAMALAR ILE TURKIYE`DEKI MEVCUT TABLONUN KARSILASTIRILDIGI RAPORDA, GENCLERIN YAPAY ZEKÂYLA KURDUGU DUYGUSAL BAGDAN ALGORITMIK KARAR MEKANIZMALARINA, DIJITAL ESITSIZLIK RISKINDEN AKADEMIK INSAN KAYNAGI ACIGINA UZANAN GENIS BIR YELPAZEDE EGITIM SISTEMINE ILISKIN SOMUT POLITIKA ONERILERI SUNULUYOR. TEDMEM`IN YAYIMLADIGI RAPOR CARPICI BIR GERCEGI GOZLER ONUNE SERIYOR: TURKIYE`DE GENCLER YAPAY ZEKÂYI SADECE ODEV YAPMAK VEYA SUNUM HAZIRLAMAK GIBI AKADEMIK AMACLAR ICIN DEGIL; DERTLESMEK, KAYGI VE UZUNTULERINI PAYLASMAK ICIN DE KULLANIYOR. GENCLERIN KARSI KARSIYA OLDUGU BILISSEL VE DUYGUSAL RISKLERE DIKKAT CEKILEN RAPORDA KRITIK UYARILAR YER ALIYOR. GENCLERIN DUYGU VE DUSUNCELERINI SIRKET ALGORITMALARI MI YONETIYOR? RAPORDA, TURKIYE`DE YAPAY ZEKÂ KULLANAN HER 10 KISIDEN 4`UNUN 25 YASIN ALTINDA OLDUGU VURGULANIRKEN, GENCLERIN DUYGUSAL DESTEK ICIN YAPAY ZEKÂYA YONELMESININ YARATTIGI RISKLERE DIKKAT CEKILIYOR. BU DURUMUN BERABERINDE GETIRDIGI IKI BUYUK RISK RAPORDA SU CUMLELERLE IFADE EDILIYOR: `BUNLARDAN BIRINCISI OLAN BILISSEL DEVIR; DUSUNME, ANALIZ ETME VE URETME SURECLERININ SISTEMATIK BICIMDE YAPAY ZEKÂYA DEVREDILMESINI IFADE EDER. BU DURUM, CABAYLA GELISEN OGRENME KAPASITESININ KENDISINI ZAYIFLATMA RISKI TASIMAKTADIR. IKINCI BUYUK TEHLIKEYI ISE DUYGU VE INANC DEVRI OLUSTURMAKTADIR. GENCLERIN DUYGUSAL IHTIYACLARINI YAPAY ZEKÂ ILE KARSILAMAYA YONELMESI, AZ SAYIDA TEKNOLOJI SIRKETININ MILYONLARCA GENCIN DUSUNME BICIMI VE DUYGUSAL EGILIMLERI UZERINDE ORANTISIZ BIR ETKI GUCU EDINMESI ANLAMINA GELMEKTEDIR.` YENI TEHDIT: DIJITAL DIKTATORLUK TEDMEM RAPORUNUN SUNUS BOLUMUNDE, `DIJITAL DIKTATORLUK` KAVRAMINA AYRI BIR YER AYRILIYOR. RAPORA GORE MODERN DUZEN, BIREYLERIN DIJITAL AYAK IZLERINI SADECE KAYDETMEKLE KALMIYOR; BU IZLERDEN YOLA CIKARAK GELECEGI TAHMIN EDIYOR VE KENDI CIKARLARI DOGRULTUSUNDA YENIDEN SEKILLENDIRIYOR. INSAN, BOYLECE DAVRANISLARI OLCULEN, SINIFLANDIRILAN VE YONLENDIRILEN BIR VERI NESNESINE DONUSUYOR. LITERATURDE BU DURUM `DIJITAL DIKTATORLUK` YA DA `TEKNO-OTORITERLIK` OLARAK TANIMLANIYOR. RAPORA GORE GECMISIN BASKI DUZENLERI DAHA GORUNURKEN YENI DUZEN GUNDELIK HAYATA SESSIZCE SIZARAK TOPLUM HAKKINDA BUYUK OLCEKTE VERI TOPLUYOR VE KITLELERIN GERCEKLIK ALGISINI FARK ETMEDEN BICIMLENDIRIYOR. TEDMEM, YAPAY ZEKÂ ALTYAPISININ AZ SAYIDA KURESEL SIRKETIN ELINDE TOPLANMASININ INSANLIGIN GELECEGINE YONELIK CIDDI BIR TEHDIT OLARAK GORULMESI GEREKTIGINI VURGULUYOR. DUNYADA YAPAY ZEKÂNIN EGITIME ENTEGRASYONU: TEK BIR RECETE YOK TEDMEM RAPORU, ULKELERIN YAPAY ZEKÂYI EGITIME ENTEGRE EDERKEN TEK BIR DOGRU MODELLE DEGIL, KENDI TOPLUMSAL KOSULLARINA GORE BIRBIRINDEN FARKLI STRATEJILERLE HAREKET ETTIGINI ORTAYA KOYUYOR. BU YAKLASIMLAR SOYLE SIRALANIYOR: ` CIN VE SINGAPUR: KURESEL TEKNOLOJI LIDERLIGINI HEDEFLEYEN CIN, 2030 INOVASYON MERKEZI VIZYONU DOGRULTUSUNDA YAPAY ZEKÂ OKURYAZARLIGINI ERKEN YASLARDAN ITIBAREN MUFREDATA DAHIL EDIYOR. SINGAPUR ISE OGRENMENIN KISISELLESTIRILMESI VE KAPSAYICILIGI DESTEKLEMEK AMACIYLA TEKNOLOJIYI SISTEME ENTEGRE EDIYOR. ` ABD: GIRISIMCILIK EKOSISTEMI VE OZEL SEKTOR ONCULUGUNDE ILERLEYEN BIR MODEL BENIMSIYOR; ANCAK SUREC ETIK KULLANIM, VERI GIZLILIGI VE DIJITAL ESITSIZLIK TARTISMALARIYLA SEKILLENIYOR. ` JAPONYA VE HINDISTAN: YASLANAN DEMOGRAFIK YAPISIYLA YUZLESEN JAPONYA, TEKNOLOJIYI OGRETMEN ACIGINI AZALTMAK AMACIYLA KULLANIRKEN; GENIS NUFUSA SAHIP HINDISTAN ISE BOLGESEL ERISIM SORUNLARINI AZALTMAK ICIN DUSUK MALIYETLI DIJITAL PLATFORMLARA ONCELIK VERIYOR. HIZLI DIJITALLESMENIN BEDELI: GUNEY KORE VE ISVEC DENEYIMLERI RAPORDA, TEKNOLOJI ODAKLI DONUSUMLERIN PEDAGOJIK HAZIRLIK VE TOPLUMSAL KABUL OLMAKSIZIN YURUTULDUGUNDE SAHADA KARSILIK BULAMADIGI IKI CARPICI ULKE DENEYIMI ILE ORTAYA KOYUYOR. ` GUNEY KORE: 2023 YILINDA BUYUK BIR VIZYONLA ACIKLANAN `YAPAY ZEKÂ DIJITAL DERS KITABI` PROJESI; HATALI BILGI RISKLERI, EKRAN SURESI ARTISI VE OGRETMEN IS YUKU GIBI PEDAGOJIK KAYGILAR NEDENIYLE VELI VE OGRETMENLERIN ELESTIRISIYLE KARSILASMISTIR. ZORUNLU PLANLANAN UYGULAMA OKUL TERCIHINE BIRAKILMIS VE OKULLARIN YALNIZCA %32`SI SURECE DÂHIL OLMUSTUR. ` ISVEC: UZUN YILLAR TEKNOLOJIYI EGITIMIN MERKEZINE ALAN ULKE, ULUSLARARASI DEGERLENDIRMELERDE (PISA, PIRLS) ORTALAMALARIN DUSMESI UZERINE BU YAKLASIMI SORGULAMAYA BASLAMISTIR. 2023`TE ALINAN KARARLA OKULLARDA EKRAN SURESI KISITLANMIS; TEKNOLOJIYI SADECE YOGUN KULLANMAK YERINE ELESTIREL BIR GOZLE BENIMSEMENIN HAYATI OLDUGU TARTISILMAYA BASLANMISTIR. TURKIYE KURESEL ARAYISIN NERESINDE? TEDMEM RAPORUNDA, TURKIYE`NIN YAPAY ZEKÂ TEKNOLOJILERINI EGITIM SURECLERINE ENTEGRE ETME VE DIJITAL DONUSUMU SAGLAMA YOLUNDA ONEMLI ADIMLAR ATTIGI BELIRTILIYOR. ULKENIN DORT AYRI KURESEL ENDEKSTEKI YERI ISE RAPORDA ASAGIDAKI TABLODA YER ALIYOR: TEDMEM, TURKIYE`NIN YAPAY ZEKÂ ALANINDA KURESEL REKABET GUCUNU ARTIRABILMESININ; TEKNOLOJI YATIRIMLARINDAN ZIYADE NITELIKLI OGRETMENLER, LISANSUSTU ARASTIRMA KAPASITESI VE YASAM BOYU OGRENMEYI DESTEKLEYEN BIR EGITIM SISTEMINE BAGLI OLDUGUNU BELIRTIYOR. RAPORDA, TURKIYE`NIN DIGER ULKELERIN DENEYIMLERINI DOGRUDAN REFERANS ALMAK VEYA KOPYALAMAK YERINE, BU DENEYIMLERDEN DERS CIKARARAK KENDI TOPLUMSAL GERCEKLIGINI MERKEZE ALAN, OZGUN BIR YOL HARITASIYLA BU KURESEL ARAYISA DAHIL OLMASI GEREKTIGI ACIKCA VURGULANIYOR. SADECE OKURYAZARLIK YETMEZ: LISE MEZUNLARINA `YAPAY ZEKÂ EHLIYETI` RAPORDA, OGRENCILERIN BU TEKNOLOJILERE OKUL DISINDA ZATEN ERISTIGINE DIKKAT CEKILIRKEN; 15 ULKEDE 5 BINDEN FAZLA KATILIMCIYLA YAPILAN KURESEL BIR ARASTIRMANIN SONUCLARINA ISARET EDILIYOR. ARASTIRMA, 17-27 YAS ARASINDAKI GENCLERIN YARISININ YAPAY ZEKÂNIN SINIRLILIKLARINI ELESTIREL BICIMDE DEGERLENDIRMEKTE ZORLANDIGINI, %61`ININ ISE YAPAY ZEKÂNIN BILGI UYDURABILDIGINI (HALUSINASYON) AYIRT EDEMEDIGINI ORTAYA KOYUYOR. BU TABLO, OGRENCILERIN SISTEMATIK BIR REHBERLIGE IHTIYAC DUYDUGUNU GOSTERIYOR. TEDMEM RAPORUNDA, YAPAY ZEKÂ OKURYAZARLIGI PROGRAMLARININ GEREKLI BILGI VE BECERILERI KAZANDIRABILECEGI ANCAK BUNUN TEK BASINA GUVENLI KULLANIM DAVRANISI OLUSTURMAK ICIN YETERLI OLMADIGI VURGULANIYOR. NASIL ARAC KULLANMAK TEKNIK BECERI KADAR DIKKAT VE SORUMLULUK GEREKTIRIYORSA, YAPAY ZEKÂ KULLANIMI DA BENZER BIR YETERLIK DUZEYI GEREKTIRIYOR. BU DOGRULTUDA TEDMEM, YAPAY ZEKÂ OKURYAZARLIGI KAZANMIS VE BU TEKNOLOJIYI YASAMINDA GUVENLI, ETIK VE OZ DENETIMLI SEKILDE KULLANABILEN BIREYLERE LISE SONUNDA `YAPAY ZEKÂ EHLIYETI` VERILMESINI ONERIYOR. UC HALKALI BIR YAPI RAPOR, EHLIYETI YALNIZCA OGRENCILERIN MESELESI OLARAK GORMUYOR; BUNU BIRBIRINI TAMAMLAYAN `UC HALKALI` BIR YAPI OLARAK TANIMLIYOR: ` BIRINCI HALKA: YAPAY ZEKÂYI GUVENLE KULLANABILMESI BEKLENEN OGRENCILER - ONERILEN EHLIYETIN KALBINI OLUSTURUYOR. ` IKINCI HALKA: BU YETKINLIGI KAZANDIRACAK DONANIMA SAHIP OLMASI GEREKEN OGRETMENLER VE OKUL YONETICILERI. ` UCUNCU HALKA: ALANI ILERIYE TASIYACAK UZMANLIGI URETECEK UNIVERSITELER VE AKADEMISYENLER. RAPORA GORE BU HALKALARDAN BIRI EKSIK KALDIGINDA ZINCIR TAMAMLANMIYOR: BIR YETKINLIGI KAZANDIRACAK OLANLARIN ONCE KENDILERININ DONANIMLI OLMASI, EN TEPEDE ISE BU ALANI URETECEK AKADEMIK KAPASITENIN GUCLU OLMASI GEREKIYOR. SISTEM DUZEYINDE ONERILER RAPOR, SISTEM DUZEYINDE HUKUKI BIR CERCEVE OLUSTURULMASINI, DENETIM MEKANIZMALARININ GELISTIRILMESINI VE GENCLERIN ETKILESIM VERILERININ YAPAY ZEKÂ MODELLERININ EGITIMINDE KULLANIMINA ILISKIN KURALLARIN NETLESTIRILMESINI ONERIYOR. AYRICA YAPAY ZEKÂ OKURYAZARLIGININ GELISTIRILMESINDE MATEMATIKSEL TEMELIN ONEMINE DIKKAT CEKILEREK, MUFREDATTAN CIKARILAN LINEER CEBIRIN TEMEL KAVRAMLARINA (VEKTOR, MATRIS, DETERMINANT) OZELLIKLE YAPAY ZEKÂ VE STEM ALANLARINA YONELECEK OGRENCILER ICIN ORTAOGRETIM PROGRAMLARINDA YENIDEN YER VERILMESI GEREKTIGI IFADE EDILIYOR. YAPAY ZEKÂ CAGINDA SINIFIN YENI YONTEMI: ODEV YERINE MUNAZARA ETKINLIKLERI YAPAY ZEKÂ CAGINDA ODEV MERKEZLI GELENEKSEL YAKLASIMLARIN OGRENCILERI DEGERLENDIRMEDE YETERSIZ KALDIGI BELIRTILEN RAPORDA; EV ODEVLERININ AZALTILMASI, YAZMA ETKINLIKLERININ SINIFTA GERCEKLESTIRILMESI, SOZLU ANLATIM VE MUNAZARALARIN DEGERLENDIRMEDEKI PAYININ ARTIRILMASI ONERISI ONE CIKIYOR. RAPORDA, BU TUR DUZENLEMELERIN ETKILI OLABILMESININ, GENCLERIN YAPAY ZEKÂYA YONELMESININ ARDINDAKI INSANI BOSLUGUN KAPATILMASINA BAGLI OLDUGUNA DA DIKKAT CEKILIYOR. OKUL PSIKOLOJIK DANISMANLIGINA ERISIMIN SINIRLI OLDUGU BIR ORTAMDA GENCLERIN EN HIZLI ULASTIGI MUHATABIN COGU ZAMAN YAPAY ZEKÂ OLDUGU BELIRTILEN RAPORDA, GENCLERE MAKINE YERINE INSANI ERISILEBILIR KILMADAN VE SOSYAL DESTEK SUNMADAN GETIRILECEK SINIRLAMALARIN ETKILI OLMASININ BEKLENEMEYECEGI VURGULANIYOR. YAPAY ZEKÂ PROGRAMLARI BIR BIR ACILIYOR AMA… TURKIYE, BILISIM ALANINDA ON LISANS MEZUN SAYISINDA DUNYADA UCUNCU SIRADA YER ALIRKEN, YUKSEK LISANS VE DOKTORA DUZEYINDE ILK 15 ULKE ARASINA GIREBILMIS DEGIL. RAPORDA, 33 UNIVERSITEDE ACILAN YAPAY ZEKÂ LISANS PROGRAMLARINDA GOREV YAPAN 221 OGRETIM ELEMANI OLDUGU VE BUNLARIN SADECE 26`SININ PROFESOR OLDUGU TESPITI YAPILIYOR. RAPORDA, YAPAY ZEKÂ DONUSUMUNUN BASARISININ NIHAYETINDE INSAN KAYNAGINA BAGLI OLDUGUNA DIKKAT CEKILIYOR. POLITIKALAR VE KURUMSAL YAPILAR NE KADAR IYI TASARLANIRSA TASARLANSIN, BU DONUSUMU SINIFTA, LABORATUVARDA VE ARASTIRMA SURECLERINDE ASIL GERCEKLESTIRECEK OLANIN OGRETMENLER, OKUL YONETICILERI VE AKADEMIK PERSONEL OLDUGU BELIRTILEN RAPORDA; YUKSEKOGRETIM POLITIKALARININ BASARISININ YALNIZCA ACILAN PROGRAM SAYISIYLA DEGIL, BU PROGRAMLARDA GOREV ALAN AKADEMISYENLERIN YETKINLIKLERI VE BU YETKINLIKLERI GELISTIRMEYE YONELIK KURUMSAL KAPASITEYLE BIRLIKTE DEGERLENDIRILMESI GEREKTIGI VURGULANIYOR. RAPORDA AYRICA, OGRETMENLERIN YAPAY ZEKÂ YETKINLIGININ TEKNIK ARAC TANITIMININ OTESINE GECEN, UYGULAMALI VE SUREKLI BIR MESLEKI GELISIM YAPISIYLA DESTEKLENMESI; OKUL YONETICILERININ ISE GENISLEYEN SORUMLULUK ALANLARINA HAZIRLANMASI GEREKTIGI IFADE EDILIYOR. `SON SOZU HER ZAMAN INSAN SOYLEMELI` TEDMEM RAPORUNDA; POLITIKA BELGESINDEN KURUMSAL ALTYAPIYA KADAR TURKIYE`DE ATILAN ADIMLARIN DONUSUM ICIN GUCLU BIR BASLANGIC IRADESI OLDUGU BELIRTILIRKEN, BUNDAN SONRAKI KRITIK ASAMANIN BU POLITIKALARIN OKULLARIN GUNLUK ISLEYISINE VE OGRETIM SURECLERINE YANSITILMASI OLDUGU VURGULANIYOR. YAPAY ZEKÂNIN INSANI TAKLIT EDEBILECEGI AMA ONUN YERINI ASLA DOLDURAMAYACAGININ ALTI CIZILEREK; TURKIYE`NIN YAPAY ZEKÂYI YALNIZCA KULLANAN BIR ULKE OLMAKLA KALMAYIP, ONU KENDI DEGERLERIYLE BICIMLENDIREN, SINIRLARINI SORUMLULUKLA CIZEN VE BU DONUSUME YON VEREN BIR ULKE OLMASI GEREKTIGI IFADE EDILIYOR. 25.08.2026 18:50:07